تربیت متعالی

تربیت متعالی

نقش والدین در قبال نماز فرزند با تأکید بر ادلّه ضرب برای نماز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پژوهشگاه فقه نظام، قم، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی نقش والدین در قبال نماز فرزند با تاکید بر ادلّه ضرب برای نماز است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و با مراجعه به منابع قرانی و روایی، به نقش والدین در تربیت عبادی فرزند (بویژه نماز) پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در متون قرآنی هیچ دلیلی بر مشروعیت تنبیه بدنی فرزند برای ترک نماز برای والدین وجود ندارد. در منابع روایی پنج روایات یافت که از حیث دلالت، اگرچه بر وجوب ضرب فرزند توسط والدین در صورت ترک نماز دلالت دارند، اما از جهت سند با چالش‌های جدی مواجه هستند. چهار روایت اول همه مرسل و فاقد سند متصل و قابل اعتماد هستند. روایت پنجم در چهار منبع روایی، با سه سند مختلف آمده است، اما همگی به عبدالله بن فضاله منتهی می‌شوند که طبق بررسی‌های رجالی، راوی ضعیف محسوب می‌شود. با توجه به ضعف سندی این روایات و نبود ادلّه معتبر دیگر، می‌توان نتیجه گرفت که استناد به این احادیث برای اثبات وجوب، استحباب یا جواز ضرب فرزند جهت نماز برای والدین با تردیدهای جدی مواجه است.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
ابن بابویه، محمد بن علی (۱۴۱۳ق). من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج4.
ابن‌ابی‌جمهور، محمد بن زین‌الدین (1405ق). عوالی اللئالی العزیزیة فی الاحادیث الدینیة. قم: دار سید الشهداء للنشر، ج1.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1376). الأمالی. تهران: کتابچی، چاپ ششم. ج1، 4.
ابن‌حیون، نعمان بن محمد مغربی (1385ق). دعائم الإسلام. قم: مؤسسه آل البیت، چاپ دوم، ج1.
ابن‌شعبه حرانی، حسن بن علی (۱۴۰۴ق). تحف العقول. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
ابن‌غضائری، احمد بن حسین (1422ق). الرجال (ابن الغضائری). قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر، ج1.
ابن‌فارس، أحمد بن فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
ابن‌قولویه، جعفر بن محمد (1356). کامل الزیارات. نجف: دار المرتضویة.
استادی، رضا (1377). تحریف مکارم الاخلاق و عکس‌العمل فقهای شیعه. علوم حدیث، شماره 8، ص193-211.
اعرافی، علیرضا (۱۳۸۸). فقه تربیتی. قم: مؤسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان، ج1.
اعرجی کاظمی، محسن بن حسن (1415ق). عدة الرجال. قم: اسماعیلیان، ج2.
بحرانی، سید هاشم بن سلیمان (۱۳۷۴). البرهان فی تفسیر القرآن. قم: بی‌نا، ج1.
حرّعاملی، محمد بن حسن (1416ق). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت، ج30، چاپ سوم.
حلّی، حسن بن یوسف (1402ق). رجال العلامة الحلی. قم: الشریف الرضی، ج1، چاپ دوم.
حلّی، حسن بن یوسف (1414ق). تذکرة الفقهاء (ط - الحدیثة). قم: مؤسسه آل البیت، ج14.
خویی، ابوالقاسم (1413ق). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. بی‌نا، چاپ پنجم، ج20، 18-17، 4.
سلطانی، یوسف علی (1397). جواز فقهی تنبیه بدنی کودک از منظر روایات اهل بیت(ع). تأمل، شماره 5، ص7-26.
شب‌زنده‌دار، محمد مهدی (1392)، جلسه 44.
شبیری زنجانی، سید موسی (1419ق). کتاب نکاح. قم: مؤسسه پژوهشی رأی‌پرداز، ج 14.
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد (1414ق). المحیط فی اللغة. بیروت: عالم الکتاب.
طباطبایی، محمدرضا (۱۳۸۵). صرف ساده. قم: موسسه انتشارات دار العلم.
طبرسی، حسن بن فضل (1412ق). مکارم الاخلاق. قم: شریف رضی، چاپ چهارم.
طوسی، محمد بن حسن (1373). رجال الطوسی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی، ج1، چاپ سوم.
طوسی، محمد بن حسن (1414ق). الأمالی. قم: دارالثقافة.
طوسی، محمد بن حسن (1420ق). فهرست کتب الشیعة و اصولهم. قم: مکتبة المحقق الطباطبائی، ج1.
فیومی، احمد بن محمد (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. قم: دارالهجرة، چاپ دوم، ج2.
قاسمیان، سید محمدرضا؛ رجائی‌پور، مصطفی (1396). تنبیه کودک از منظر آیات، روایات و فقه. دانشنامه علوم قرآن و حدیث، شماره 8، ص127-156.
کریمیان، علی (1395). واکاوی مفهوم ضرب در احادیث تنبیه کودکان برای نماز. علوم حدیث، شماره 82، ص۸۶-۱۱۰.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة، ج8.
مامقانی، عبدالله (1431ق). تنقیح المقال فی علم الرجال (ط - الحدیثة). قم: مؤسسة آل البیت، ج1.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ دو، ج85.
مجلسی، محمدتقی (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه (ط - القدیمة). قم: مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانبور، چاپ دوم، ج14.
محمدی، فاطمه؛ کاویانی، سید محمود (1401). مشروعیت تنبیه بدنی کودکان از منظر فقه اسلامی. پژوهش‌های فقهی زنان و خانواده، شماره 8، ص81-90.
مدنی شیرازی، سید علی (۱۳۸۴). الطراز الأول و الکناز لما علیه من لغة العرب المعول. مشهد: مؤسسة آل‌البیت لإحیاء التراث، ج4.
مرعی، حسین بن عبدالله (1417ق). منتهی المقال فی الدرایة و الرجال. بیروت: مؤسسة العروة الوثقی، ج1.
نجاشی، احمد بن علی (1365). رجال النجاشی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی، ج1، چاپ ششم.
نوری، حسین بن محمدتقى (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیت(ع)، ج3.
ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسی (۱۴۱۰ق). مجموعۀ ورّام. قم: مکتبه فقیه.