تربیت متعالی

تربیت متعالی

بررسی روش‌های آسیب‌زا در تربیت، بر انحراف جوانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دکتری کلام شیعه، دانشگاه امیرالمومنین(ع)، اهواز، ایران.
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی روش‌های آسیب‌زا در تربیت، بر انحراف جوانان است. روش پژوهش کیفی (توصیفی و تحلیلی) بوده و نتایج حاکی از آن است که به‌کارگیری شیوه‌های تربیتی آسیب‌زا چون تربیت همراه با خشونت، تربیت جنسی نامناسب، تربیت تحمیلی، تربیت ناهماهنگ در گفتار و رفتار و تربیت دینی غلط که ارتباط وثیقی با عوامل شناختی، تربیتی، روانی و فرهنگی - اجتماعی حاکم در جامعه و به‌خصوص مُربی دارد، می‌تواند نقش مؤثری در شکل‌گیری انحرافات جوانان مانند گرایش به خشونت و بی‌ثباتی در اندیشه، گرایش به انحرافات جنسی، مخالفت با ارزش‌های عرفی و اخلاقی، دین‌گریزی و پوچ‌گرایی داشته باشد. برای جلوگیری و رهایی از این پیامدهای مخرب فکری نیز، باید آسیب‌شناسی عمیقی از عوامل و بسترهای شکل‌گیری تربیت آسیب‌زا صورت گیرد و به مسئله جوانی و مولفه‌های تربیتی خاص آن، توجه بیشتری شود. از سوی دیگر، والدین و خانواده، به دلیل نقش پررنگی که در امر تربیت دارند، باید به دانش و مهارت‌های تربیتی صحیح مجهز شده و در بعد اجتماعی نیز کاستی‌های تربیتی رفع گردد. بکارگیری تربیت عقلانی و تربیت فطری نیز نقش پررنگی در جلوگیری از انحرافات فکری در جوانان دارد.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
آباد، معصومه و همکاران (1388). خشونت و ایمنی. تهران: انتشارات مهرراوش.
آذربایجانی، مسعود؛ موسوی اصل، سید مهدی (1385). درآمدی بر روانشناسی دین. تهران: سمت.
ابن حنبل، احمد بن محمد (1416ق). مسند الامام احمد بن حنبل. بیروت: موسسه الرساله، ج1.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر للطباعه، چاپ سوم.
احمدی، سید احمد (1392). روانشناسی نوجوان و جوان. اصفهان: نشر صغیر.
اخلاقی، اسماعیل (1388). تربیت دینی در عصر مدرن. نگاه حوزه، شماره 258.
اسدی، جواد؛ بازرگان، معصومه (1386). نقش مهرورزی در تعلیم و تربیت. زنجان: انتشارات پینار.
اسفندیاری، اسماعیل (1381). فقر و انحرافات. کتاب زنان، شماره 15.
اعرافی، علیرضا (1391). فقه تربیتی. تحقیق و نگارش سید تقی موسوی. قم: موسسه فرهنگی اشراق و عرفان.
اعرافی، علیرضا و همکاران (1376). اهداف تربیت از دیدگاه اسلام. قم: دفتر همکاری حوزه و دانشگاه.
اکرمی، زکیه (1396). بررسی شیوه تربیتی محبت از منظر آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه. در: دومین همایش بین‌المللی و چهارمین همایش ملی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی، دانشگاه تهران.
بازگیر، رسول (1388). عزت نفس و خودباوری. گزارش، سال 18، شماره 209.
باقری، خسرو (1395). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. تهران: انتشارات مدرسه، چاپ سوم، ج2.
بهرامی، محمد (1383). دین‌گریزی، عوامل و راه‌حل‌ها در پرتو قرآن. پژوهش‌های قرآنی، شماره 37-38.
بیضاوی، عمربن محمد (1408ق). انوار التنزیل و اسرار التأویل. بیروت: دارالکتب العلمیة، ج1.
پاکیزه، محمود (1395). بررسی برخی از ریشه‌های دین‌گریزی و ارائه راهکارهای جلوگیری از آنها. آیین حکمت، شماره 29.
پهلوان، چنگیز (1382). فرهنگ‌شناسی: گفتارهایی در زمینه فرهنگ و تمدن. تهران: قطره، چاپ دوم.
ثابت، حافظ (1387). تربیت جنسی در اسلام. قم: مرکز انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
جوادی آملی، عبدالله (1384). انتظار بشر از دین. قم: مرکز نشر اسراء.
دبس، موریس (بی‌تا). مراحل تربیت. ترجمه علی محمد کاردان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
دلشاد تهرانی، مصطفی (1385). ماه مهرپرور (تربیت در نهج‌البلاغه). تهران: انتشارات دریا.
دلشاد تهرانی، مصطفی (1388). مزرع مهر و مقتضای تربیت در نهج‌البلاغه. تهران: دریا، چاپ دوم.
دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا. تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
دوایی، مهدی (1385). عزت نفس و خودباوری. فرهنگ آموزش، شماره 4.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1404ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم.
ربیعی نویدهی، رقیه (1395). نقش سازنده ادیان الهی در ترویج مدارا و پرهیز از خشونت. مطالعات حقوق شهروندی، شماره 1.
سلیمانی امیری، عسگری (1382). خدا و معنای زندگی. نقد و نظر، شماره 31-32.
صادقی، محمدجواد (1398). نقش خانواده در تربیت جنسی کودکان. پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، دوره 4، شماره 30.
طبرسی، فضل بن حسن (1386). مکارم الاخلاق. تهران: حبیب، چاپ دوم، ج2.
طهماسبی، مهدی (1381). چگونگی انتقال مفاهیم دینی به جوانان. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
عمید، حسن (1375). فرهنگ فارسی عمید. تهران: امیرکبیر.
فاضلی، سمیه سادات (1400). راهکارهای تربیت جنسی فرزندان در خانواده. پژوهشهای اسلامی جنسیت و خانواده، سال 4، شماره 6.
فرزند وحی، جمال؛ حیدرنژاد، طاهره (1392). مراحل تربیت از دیدگاه قرآن، سنّت و علم روانشناسی. حسنا، سال5، شماره17.
فرقانی، منصور (1379). مبانی فقهی و حقوقی جرائم و تأدیب کودک. تهران: انتشارت انجمن اولیاء و مربیان.
فرمهینی فراهانی، محسن (1383). بررسی محتوای مناسب برای تربیت جنسی در مدارس از دیدگاه والدین، معلمان و دانش‌آموزان. مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، شماره 8.
فقیهی، علی‌نقی (1429ق). تربیت جنسی از منظر قرآن و حدیث. قم: دارالحدیث.
فلسفی، محمدتقی (1379). جوان از نظر عقل و احساسات. قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ دوم.
قائمی مقدم، محمدرضا (1382). روشهای آسیبزا در تربیت از منظر تربیت اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
قائمی مقدم، محمدرضا (1389). روش الگویی در تربیت اسلامی. معرفت، شماره 69.
قمی، عباس؛ الهی خراسانی، علی‌اکبر (1396). سفینه البحار و مدینه الحکم و الآثار. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، ج2.
کانت، آمانویل (1367). تعلیم و تربیت. ترجمه: غلامحسین شکوهی. تهران: دانشگاه تهران.
کریمی، عبدالعظیم (1374). تربیت آسیب‌زا. تهران: انجمن اولیاء و مربیان.
گروه نویسندگان (1384). فلسفه تعلیم و تربیت. قم: دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، چاپ هفتم، ج1.
لطف‌آبادی، حسین (1398). روانشناسی رشد (2). تهران: سمت.
مجوزی، عبدالله (1374). چرا تنبیه. تهران: انتشارات انجمن اولیاء و مربیان.
مطهری، مرتضی (1383). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: صدرا، چاپ چهل و یکم.
مطهری، مرتضی (بی‌تا). انسان کامل. تهران: انتشارات صدرا.
ملکی، حسن (1390). شاخص‌های تربیت. تهران: آییژ.
میرزایی، سعید (1395). تدوین الگوی بکارگیری آسیب و سلامت تربیت دینی در قلمرو معادباوری نوجوانان با تأکید بر ذهنیت فلسفی. رساله دکتری. دانشگاه پیام نور.
ناصری، علیرضا (1388). بحران معنویت در عصر حاضر. قم: انتشارت بین‌المللی و نشر المصطفی.
نساجی، اسماعیل (1394). بررسی و شناخت عوامل دین‌گریزی نسل جوان. درس‌هایی از مکتب اسلام، شماره 650.
نیکخو، مهدی (1381). کودک و تربیت. قم: گلستان ادب.
وجدانی، فاطمه (1389). ویژگی‌های مربی از منظر روایات. بصیرت و تربیت اسلامی، شماره 17.
Foulquie, P. (1994). Pedagoji Sözlüğü, İstanbul: Sosyal Yayınlar. 1994.
Gerstein, J. (2014). Moving from Education 1.0 Through Education 2.0 Towards Education 3.0. Experiences in Self-Determined Learning.     
URL= https://scholarworks.boisestate.edu/edtech_facpubs/104/
Ross, S. (1981). How Words Hurt: Attitude, Metaphor, and Oppression. In: Sexist Language: A Modern Philosophical Analysis, V.-Braggin (ed.), Lanham, MD: Littlefield, Adams.
Woodward, K. (2004). Questioning Identity: Gender, Class, Ethnicity. London & New York: Routledge.