تربیت متعالی

تربیت متعالی

شاخص‌های آموزش‌وپرورش توسعه‌محور با رویکرد اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی وابسته به جامعه المصطفی العالمیه
2 دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و استنتاجی و به منظور بررسی شاخص‌های آموزش و پرورش توسعه‌محور‌ با رویکرد اسلامی انجام شده است. یافته‌ها نشان داد که بعد انسانی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نیز شاخص امید به زندگی، جنسیت، سطح تحصیلات و زندگی شایسته، مهم‌ترین ابعاد و شاخص‌های آموزش و پرورش توسعه‌محور هستند. اسلام نیز نگاه ویژه‌ای به ابعاد توسعه دارد و عدالت، کرامت، وسع، برتری علم و دانش، امید به زندگی و زندگی شایسته را شاخص‌های مهم آموزش و پرورش توسعه‌محور می‌داند. آموزش و پرورش توسعه‌محور این امکان را برای فراگیران فراهم می‌کند که آنان در فرایند نظام آموزشی دربردارنده عدالت و کرامت، از دانش لازم برخوردار شده، تخصص و مهارت لازم را در عرصه زندگی به‌دست آورند و آن را در برخورداری از زندگی شایسته و امیدوارانه به‌کار گیرند. در فرهنگ دینی گرامیداشت انسان‌ها مورد تاکید قرار گرفته و از اهانت و تحقیر انسان‌ها به شدت نهی شده است. اگر آموزش و پرورش با توجه به این شاخص‌ها تنظیم و برنامه‌ریزی گردد، روابط مطلوبی بین افراد حاکم شده و بسیاری از مشکلات و گرفتاری‌های جامعه برطرف می‌گردد.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌البلاغة.
ازکیا، مصطفی؛ غلامرضا، غفاری (1386). جامعه‌شناسی توسعه. تهران: کیهان.
انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن.
باصری، علی (1401). مطالعه کیفی مؤلفه‌های مؤثر بر پیشرفت جوامع اسلامی مورد مطالعه کشور مالزی. الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 10(4)، ص230-205.
برادران‌حقیر، مریم (1390). مؤلفه‌های آموزشی توسعه انسانی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
تمیمی آمدی، عبدالواحد (بی‌تا). غرر الحکم. مترجم محمدعلی انصاری. تهران: چاپ افست.
جمعی از نویسندگان (1392). مجموعه مقالات همایش ملی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ج 5.
خلیلیان اشکذری، محمدجمال (1381). فرهنگ اسلامی و توسعه اقتصادی (بررسی سازگاری و ناسازگاری). تهران، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
درانی، کمال (1373). مجموعه مقاله‌های سمینار جامعه‌شناسی (درآمدی به نقش هویت فرهنگی در نظام آموزشی و توسعه). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ج1.
سپهری، محمدرضا (1385). توسعه انسانی. تهران: مؤسسه کار و تأمین اجتماعی.
سعیدی، محمدرضا و همکاران (1402). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل رشد بومی محصول جدید برای دستیابی صنعت خودرو به کلاس جهانی. الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 11(2)، ص307-285.
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، ۱۳۹۰.
سند جامع علمی کشور، ۱۳۸۹.
سند چشم‌انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۳.
سند ملی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۱.
شیرزادی، رضا و همکاران (1402). بررسی مقایسه‌ای شاخص توسعه انسانی در جمهوری اسلامی و مالزی. الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 11(2)، ص257-237.
طاهری، مهدی (1394). ولایت‌مداری در الگوی پیشرفت اسلامی. قم، تهران: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمه: سیدمحمدباقر همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوز علمیه قم، ج10.
عزیزان، مهدی (1386). پلورالیسم فرهنگی از نظر اندیشمندان غربی، مسلمان و فرهنگ اسلام. قم: انتشارات سوم شعبان.
علم‌الهدی، جمیله (1391). نظریه اسلامی تعلیم و تربیت (مبانی آموزش رسمی). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
عمید، حسن (1389). فرهنگ فارسی عمید. تهران: راه رشد.
قاضی‌زاده، کاظم (1385). سیاست و حکومت در قرآن. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
کلینی، محمدبن یعقوب (1407ق). الکافی. مصحح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج5.
گلدانی، مهدی؛ قربانپور دشتکی، علی (1401). مقایسه تطبیقی الگوی اسلامی ایران پیشرفت و الگوی توسعه پایدار. الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 10(4)، ص35-7.
لهسایی‌زاده، عبدالعلی (1383). جامعه‌شناسی توسعه. تهران: دانشگاه پیام نور.
محلاتی، صلاح‌الدین (1378). بعد فرهنگی توسعه به سوی رهیافتی عملی. تهران: مرکز چاپ و نشر دانشگاه شهید بهشتی.
مدرسی، محمدتقی (1377). تفسیر هدایت. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی استان قدس رضوی، ج3.
مردانی، محمدرضا (1392). الگوی توسعه آموزش عالی ایران (در افق ایران1404). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
مسلمی، عبدالحکیم (1386). نگاهی گذرا به نقش پیامبر(ص) در احیاء و توسعه حقوق بشر. حکومت اسلامی، شماره 4.
مشایخ، فریده (1387). دیدگاه‌های نو در برنامه‌ریزی آموزشی. تهران: سمت.
مصطفوی، حسن (1371). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ج13.
مطهری، مرتضی (1381). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج19، 17، 1-3.
نصیری، مهدی (1395). نقش نظام آموزشی بر توسعه ایران معاصر. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
نظرپور، محمدنقی (1378). ارزش‌ها و توسعه. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
نظری، علی‌شاه و همکاران (1402). مدل جامع سرمایه فکری با رویکرد یادگیری سازمانی الگویی برای پیشرفت نظام‌های آموزشی. الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 11(1)، ص95-69.
هال، آنتونی؛ میجلی، جیمز (1388). سیاست اجتماعی و توسعه. ترجمه مهدی ابراهیمی و علیرضا صادقی. تهران: جامعه‌شناسان.
همدانی، سید محمدباقر (1374). ترجمه تفسیر المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج 16.