تربیت متعالی

تربیت متعالی

روش‌های مشاوره تربیتی و نقد آن با توجه به زیربنای معرفتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سطح 4 حوزه علمیه قم، مجتمع آموزشی- پژوهشی تبلیغ حوزه علمیه، قم، ایران.
چکیده
ارائه مشاوره تربیتی یکی از اصلی‌ترین فعالیت‌های روحانیون، مبلغین و طلاب در حوزه‌های دینی و تبلیغی است. با توجه به حضور گسترده این گروه در آموزش و پرورش، چه به عنوان مبلغ و چه کادر آموزشی، اهمیت شناسایی روش‌های مؤثر مشاوره تربیتی بیش از پیش آشکار شده است. انتخاب روش‌های مشاوره، متأثر از دیدگاه‌های فلسفی و انسان‌شناختی درباره ماهیت انسان، فرایند رشد و تعامل او با محیط است. با وجود تنوع روش‌های مشاوره و اختلاف‌نظرها در این زمینه، یافتن روشی که به بهترین شکل نیازهای تربیتی جامعه را پاسخ دهد، ضروری به نظر می‌رسد. این پژوهش با هدف شناسایی بهترین روش مشاوره تربیتی انجام شده و به این پرسش پاسخ می‌دهد که «بهترین روش مشاوره تربیتی از میان روش‌های موجود کدام است؟». در این تحقیق، با استفاده از روش کتابخانه‌ای و تحلیل داده‌ها، روش‌های مختلف مشاوره بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که روش مشاوره توحیدی، به عنوان روشی مبتنی بر اصول اسلامی و توجه به ابعاد فطری انسان، بهترین گزینه برای مشاوره تربیتی است. این روش با ارائه رویکردی یکپارچه و متناسب با نیازهای تربیتی، می‌تواند به عنوان الگویی کارآمد در خدمت طلاب، روحانیون و مبلغین دینی قرار گیرد و به ارتقای کیفیت خدمات تربیتی آنان کمک کند.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌البلاغة.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر، ج14، 1.
بستانی، محمود (1372). اسلام و روانشناسی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
بیات، عبدالرسول و همکاران (1381). فرهنگ واژه‏ها. قم: مؤسسه اندیشه و فرهنگ دینی.
بیضاوی، عمربن محمد (1408ق). انوار التنزیل و اسرار التأویل. بیروت: دارالکتب العلمیة، ج1.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1366). غررالحکم و دررالکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
حرّعاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، ج27.
حسینی بیرجندی، سید مهدی (1390). اصول و روش‌های راهنمایی و مشاوره. تهران: انتشارات رشد، چاپ نوزدهم.
دهخدا، علی اکبر (1372). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1404ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم.
رحیمیان، حوریه (1377). نظریه‏ها و روش‌های مشاوره و روان‌درمان. تهران: انتشارات مهرداد.
رفیعی، بهروز (1388). آراء دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن. مؤسسه چاپ سبحان، چاپ دوم.
سبحانی تبریزی، جعفر (1388). شوری در قرآن و نهج‌البلاغه. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
شاکری، رضا (1381). مشاورۀ کاربردی. قم: انتشارات نصایح.
شریعتمداری، علی (1366). مقدمه روانشناسی. اصفهان: مؤسسه مشعل.
شیلینگ، لوئیس (1387). نظریه‏های مشاوره. ترجمه: سیده خدیجه آرین. تهران: انتشارات اطلاعات، چاپ هفتم.
صانعی، سید مهدی (1378). پژوهشی در تعلیم و تربیت اسلامی. مشهد: انتشارات سناباد.
صدوق، محمد بن علی (1413ق). من لایحضره الفقیه. قم: مؤسسه انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ سوم، ج4.
طریحی، فخرالدین (1416ق). مجمع البحرین. تهران: کتابفروشى مرتضوى، چاپ سوم، ج2.
طوسی، محمد بن حسن (1414ق). الأمالی. بی‌نا.
عمید، حسن (1379). فرهنگ فارسی عمید. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ هفدهم.
غزالی، ابوحامد محمد (1358ق). احیاء العلوم. مصر: مکتبة مصطفی البابی الحلبی.
غلام جمشیدی، محمدصادق (1388). جایگاه شورا در معارف اسلامی. سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
فقیهی، علینقی (1376). مشاوره در آینه علم و دین. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
قاضی، قاسم (1372). روش‌ها و تکنیکهای مشاوره و روان‌درمانی. تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران.
کلینی، محمد بن یعقوب (1375). اصول کافى. ترجمه: محمدباقر کمره‏اى. قم: انتشارات اسوه، چاپ سوم، ج1، 4، 2.
مجلسی، محمدباقر (بی‌تا). بحار الانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء، ج1، 68.
محامد، علی (1385). روش‌های مشاوره در کلام معصومین. پژوهش‌های دینی، شماره 4.
مطهری، مرتضی (1383). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: صدرا، چاپ چهل و یکم.
نوایی‌نژاد، شکوه (1378). مشاوره از دیدگاه اسلامی در مقایسه با نظام‌های رایج مشاوره‏ای. دانشگاه اسلامی، شماره 8.
نوری، محدث (1408ق). مستدرک الوسائل. قم: مؤسسه آل‌‌البیت ‌‌لاحیاء التراث، ج11.
هاشمی، سید حسین (1388). چیستی و اهداف تربیت. پژوهش‌های قرآنی، شماره 59-60.