تربیت متعالی

تربیت متعالی

رهنمودهای تربیتی قرآن و حدیث در تربیت کودکان (دوره دوم 7-14 سال)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل رهنمودهای قرآن و حدیث در تربیت کودکان 7 تا 14 ساله است، چراکه این دوره به عنوان مرحله‌ای حساس در شکل‌گیری شخصیت و هویت کودکان، نیازمند توجه ویژه به اصول تربیتی است. اهمیت این پژوهش از آنجا ناشی می‌شود که تربیت کودکان براساس آموزه‌های دینی، نه‌تنها به رشد فردی آن‌ها کمک می‌کند، بلکه جامعه را به سمت تعالی و پیشرفت سوق می‌دهد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و بر این اصل استوار است که قرآن و حدیث، رهنمودهای جامع و کاربردی برای تربیت کودکان در دوره دوم کودکی ارائه می‌دهد که می‌تواند به عنوان الگویی برای نظام‌های تربیتی امروزی مورد استفاده قرار گیرد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قرآن و حدیث، بر آموزش قرآن، رعایت حریم‌های جنسی، سوادآموزی، تشویق به عبادت، ادب‌آموزی و آموزش مهارت‌های جسمانی تأکید دارند. این رهنمودها نه‌تنها به رشد جسمی و روحی کودکان کمک می‌کند، بلکه آن‌ها را برای زندگی اجتماعی و فردی آماده می‌سازد.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌البلاغة.
ابن ابی الحدید، عزّالدین (1378). شرح نهج‌البلاغه. بیروت: دار إحیاء الکتب العربیه، ج20.
ابن فارس، ابوالحسین احمد (1404ق). معجم مقاییس اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی، ج1.
اعرافی، علیرضا (1387). فقه تربیتی. قم: مؤسسه چاپ زیتون.
انوری، حسن (1393). فرهنگ فشرده سخن. تهران: انتشارات سخن، ج1.
باقری، خسرو (1372). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. تهران: انتشارات مدرسه، ج1، چاپ سوم.
بهشتی، احمد (1390). اسلام و تربیت کودکان. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
جلال، عائشة عبدالرحمن سعید (1418ق). المؤثرات السلبیة فی تربیة الطفل المسلم و طرق علاجها. العقیق، عدد 15-16، ص223-224.
حاجی ده‌آبادی، محمدعلی (1395). درآمدی بر نظام تربیتی اسلام. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.
حرّعاملی، محمد بن حسن (1414ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل‌البیت(ع) لإحیاء التراث، ج21-20، 4.
حسنی، نذیر (1383). فلسفة التربیة فی الإسلام. قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیة.
دبس، موریس (1374). مراحل تربیت. ترجمه علی‌محمد کاردان. تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
رابرتسون، دیوید (1375). فرهنگ سیاسی معاصر. ترجمه عزیز کیاوند. تهران: نشر البرز.
راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم الدار الشامیه.
رضایی اصفهانی، محمدعلی و همکاران (1383). تفسیر قرآن مهر. قم: موسسه دارالذکر، ج14.
رضایی اصفهانی، محمدعلی و همکاران (1394). تفسیر موضوعی میان رشته‌ای قرآن و علوم: قرآن و تربیت. قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، ج1.
رهنمایی، سید احمد (1387). درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
زعبلاوی، محمد السید (1414ق). تربیة المراهق بین الإسلام و علم النفس. ریاض: مکتبة التوبة؛ بیروت: مؤسسة الکتب الثقافیة.
شعبانی ورکی، بختیار (1377). درآمدی بر مراحل تربیت در قرآن کریم. مطالعات اسلامی، شماره 39-40، ص79-104.
صدری افشار، غلامحسین (1381). فرهنگ معاصر فارسی. نسرین حکمی. انتشارات فرهنگ معاصر.
صفار، حسن (1400ق). مسؤلیه‌ الشبا‌ب. بیروت: موسسه‌ الاعلمی‌ للمطبوعا‌ت.
عمر، عمر احمد (1416ق). منهج التربیة فی القرآن و السنة. دمشق: دارالمعرفة.
عید، سلیمان بن قاسم (1433ق). المنهاج النبوی فی دعوة الشباب. ریاض: دار العاصمة.
فلسفی، محمدتقی (1386). روایات تربیتى از مکتب اهل‌بیت(ع). گردآوری مرتضی تنکابنی. دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
قسم الاطفال و الناشئین لموسسه البعثه (1410ق). الطفل، نشوؤه و تربیته. تهران: مؤسسة البعثة، قسم الاطفال و الناشئین.
کلینی، محمد بن یعقوب (1413ق). فروع کافی. بیروت: دارالاضواء، ج6.
مجلسی، محمدباقر (1404ق). بحار الانوار. بیروت: انتشارات مؤسسة الوفاء، ج100، چاپ چهارم.
محجوب، عباس (1406ق). مشکلات الشباب الحلول المطروحة والحل الاسلامی. الدوحة: مطابع الدوحة الحدیثة، الطبعة الثانیة.
محمدی ری‌شهری، محمد؛ پسندیده، عباس (1386). تربیة الطفل فی الإسلام. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان (1364). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج14.
موسوی، سید ابوالقاسم؛ صدری‌فر، نبی‌الله (1392). راهبردهای تربیتی از دیدگاه قرآن. اخلاق وحیانی، 1(4)، ص122-162.
میالاره، گاستون (1375). معنی و حدود علوم تربیتی. ترجمه محمدعلی کاردان. تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
نصرآبادی، حسنعلی بختیار (1388). نگاهی به اصول و راهبردهای تربیت کودک. اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان.
نوری، حسین بن محمدتقی (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیت، ج15.
واصل، عبدالرحمن (1409ق). مشکلات الشباب الجنسیة و العاطفیة تحت أضواء الشریعة الإسلامیة. قاهره: مکتبة وهبة.
Crawley, A. & Ashby, M. (Eds.) (1994). Oxford Advanced Learner’s Dictionary of current English.