تربیت متعالی

تربیت متعالی

روش‌های آسیب‌زای آموزش و تربیت دینی نسل نو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران
چکیده
پژوهش حاضر درصدد است با روش توصیفی-تحلیلی و با تأکید بر نظام تعلیم و تربیت دینی نسل نو، به تبیین اسباب ناکامی و راهکارهای کامیابی آن از منظر قرآن و روایات بپردازد. آسیب‌های تعلیم و تربیت دینی به دو دسته کلی تعلیمی و تربیتی قابل تقسیم است. هر یک از این دو نیز می‌توانند به اقسام جزئی‌تری مانند مبانی، اصول، اهداف، روش‌ها، ابزارها و عوامل تقسیم شوند. به دلیل پیوند میان تعلیم و تربیت دینی، اغلب آسیب‌ها میان هر دو حوزه مشترک و توجه به آن‌ها در هر دو ضروری است. در نتیجه آسیب‌هایی که در حوزه تعلیم بیان شده، در تربیت نیز باید رعایت شود و بالعکس. برخی آسیب‌ها در یک حوزه بیش از دیگری اهمیت و برجستگی دارد. به آموزشگران مدارس،‌ دانشگاه‌ها،‌ مساجد و مراکز فرهنگی توصیه می‌شود که افزون‌بر دقت در اجتناب از آسیب‌های آموزشی و رعایت راهکارهای برون‌رفت از آنها، در آسیب‌های تربیتی نیز مداقه کنند. مربیان دینی نیز تنها آسیب‌های تربیتی را مد نظر قرار ندهند، بلکه نوع تعلیمی آن را نیز به کار بندند.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌البلاغة.
آلوسی، محمود بن عبدالله (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دارالکتب العلمیة.
برومند، سید مهدی (1380). شیوه‌های تعلیم در قرآن و سنّت. رشت: انتشارات کتاب مبین.
پراتکانیس، آنتونی (1380). عصر تبلیغات. ترجمه کاووس سید امامی و محمدصادق عباسی. تهران: سروش.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم. محقق سید مهدی رجائی. قم: دارالکتاب الإسلامی، چاپ دوم، ج1.
حرانی، ابومحمد (1363). تحف العقول. قم: موسسه انتشارات اسلامی وابسته به حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
حسینی‌زاده، سید علی (1382). سیره تربیتی پیامبر(ص) و اهل بیت(ع): نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزش‌های دینی. قم: حوزه و دانشگاه، ج4.
حیدر، اسد (1422ق). الإمام الصادق و المذاهب الأربعة. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ج1.
رفیعی، بهروز (1381). آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن. تهران: سمت، ج3.
ساروخانی، باقر (1370). دایرة‌المعارف علوم اجتماعی. تهران: سازمان انتشارات کیهان.
شپرد، آن (1375). مبانی فلسفه هنر. ترجمه علی رامین. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
طباطبایی، سید محمدحسین (1393ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ج9.
طباطبایی، سید محمدحسین (بی‌تا). ترجمه تفسیر المیزان. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی.
عمادزاده، حسین (1362). زندگانی معلم کبیر حضرت امام جعفر صادق(ع). تهران: انتشارات گنجینه، ج2.
عیاشی، محمد بن مسعود (1380ق). تفسیر عیاشی. چاپخانه علمیه تهران، ج1.
‌فراهانی، محسن (1393). فرهنگ توصیفی علوم تربیتی. تهران: شباهنگ، چاپ دوم.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ج1، 5.
مجلسی، محمدباقر (1404ق). بحار الانوار. بیروت: موسسه الوفا، ج61، 1.
مطهرى، مرتضى (1362). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: انتشارات الزهراء.
مکارم شیرازی، ناصر (1363). تفسیر نمونه. دارالکتب الاسلامیه، ج17.
Tim Brighouse, D.W. (19999). How to Improve Your School. Routledge.