تربیت متعالی

تربیت متعالی

روش‌های تربیتی تأثیرگذار بر ساحت اندیشه در آیات و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه سطح سه، مرکز تربیت معلم مبلغ حوزه‌های علمیه، قم، ایران
2 طلبه سطح سه، حوزه علمیه قم، قم، ایران.
چکیده
هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین روش‌های تربیتی تأثیرگذار بر ساحت اندیشه در آیات و روایات اسلامی بوده است. مسئله اصلی پژوهش، استخراج و تبیین شیوه‌هایی است که می‌توانند بر اندیشه انسان تأثیر بگذارند و زمینه‌ساز رشد فکری، رفتاری و احساسی او شوند. فرضیه پژوهش این است که آیات و روایات به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، راهکارهای متنوع و کارآمدی را برای تأثیرگذاری بر اندیشه انسان ارائه می‌دهند که به تربیت فکری و اخلاقی او کمک می‌کنند. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج نشان می‌دهد که بهره‌گیری از این روش‌ها، نه‌تنها زمینه‌ساز هدایت فکری انسان است، بلکه به شکوفایی استعدادها و تقویت قدرت انتخاب آگاهانه کمک می‌کند. کاربست صحیح این روش‌ها می‌تواند در عرصه‌های تربیتی و تبلیغی به مربیان و مبلغان کمک شایانی نماید و برای نیل به این مهم 22 روش تربیتی مؤثر بر ساحت اندیشه در منابع دینی استخراج شده است که مهم‌ترین آنها عبارتند از: مشاهده حسی، تجربه کردن، تفکر و تعقل، استدلال و برهان، جدل، تمثیل، تذکر و یادآوری، واکسینه‌سازی فکری، نقد و بررسی، مقایسه و ترجیح، الگودهی، و آموزش عملی. این روش‌ها براساس ویژگی‌های فطری و عقلانی انسان طراحی شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌البلاغة.
ابن ‌فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغه. بی‌نا، ج۴.
ابن منظور (1414ق). لسان العرب. بی‌نا، ج 11، 9.
بانکی‌پورفرد، امیرحسین؛ قماشچی، احمد (1385). تعلیم و تربیت از دیدگاه مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. تربیت اسلامی.
تمیمى آمدى، عبدالواحد بن محمد (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم. قم: انتشارات کتاب‌های اسلامی، چاپ دوم.
جوهری، أبونصر (1407ق). الصحاح‌ تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم للملایین، ج5.
داودی، محمد (1397). تربیت دینی. زیر نظر علیرضا اعرافی. قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
دهخدا، علی‌اکبر (١٣٦٦). لغت‌نامه‌. تهران: دانشگاه تهران، ج 1.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار الشامیة.
شیخ طوسی، محمد بن حسن (1364). تهذیب الاحکام. تهران: دارالکتب الاسلامیة، ج8، چاپ چهارم.
صفی‌پوری، عبدالرحیم (1377). منتهی الارب. تهران: انتشارات اسلامیه، ج4.
طباطبایى، سید محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ج2-1.
عبدالمنعم، محمود عبدالرحمن (۱۳۷۸). معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة. قاهره: دار الفضیلة.
فلسفی، محمدتقی (1390). جوان از نظر عقل و احساسات. دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ج1.
قرشى بنابى، على‏اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الإسلامیة، چاپ ششم، ج5.
کلینی، محمد بن یعقوب (1404ق). اصول کافی. دارالتعارف للمطبوعات، ج2.
کلینى، محمد بن یعقوب (1375). اصول الکافی. ترجمه کمره‏اى. قم: انتشارات عروج، چاپ سوم، ج6.
کلینى، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی (ط - الإسلامیة). تهران: انتشارات اسلامی، چاپ چهارم، ج3.
مجلسى، محمدباقر (1403ق). بحار الأنوار (ط - بیروت). بیروت: مؤسسه المحبة، چاپ دوم، ج78، 1.
محمدی ری‌شهری، محمد (1389). میزان الحکمة. مترجم حمیدرضا شیخی. قم: سازمان چاپ و نشر، ج6.
مصباح یزدی، محمدتقی (1391). پند جاوید: شرح وصیت امیرالمؤمنین على(ع) به فرزندش امام حسن مجتبى(ع). نگارش: علی زینتی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
مطهری، مرتضی (1382). فلسفه اخلاق. تهران: صدرا، چاپ یازدهم.
مطهری، مرتضی (1389). مجموعه آثار. صدرا، ج22.
مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیة، ج24.
نفیسی، علی‌اکبر (1355). فرهنگ نفیسی. تهران: بی‌نا، ج1-2.
نورى، حسین (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: انتشارات مؤسسه آل‌البیت، ج2.