تربیت متعالی

تربیت متعالی

نقش معلم در تربیت دینی دانش‌آموزان: فرصت‌ها و چالش‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پردیس بنت‌الهدی صدر قزوین، دانشگاه فرهنگیان، قزوین، ایران
2 گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
3 گروه آموزش الهیات، پردیس بنت‌الهدی صدر قزوین، دانشگاه فرهنگیان، قزوین، ایران.
4 گروه آموزش ابتدایی، پردیس بنت‌الهدی صدر قزوین، دانشگاه فرهنگیان، قزوین، ایران.
چکیده
تربیت دینی یکی از مفاهیم کلیدی در زندگی انسان است که همواره در طول تاریخ توجه فراوانی را به خود جلب کرده است. اهمیت آن به دلیل تأثیر عمیقی است که بر روی جنبه‌های مختلف زندگی فرد دارد که می‌تواند در سطوح مختلفی ظاهر شود. ازآنجایی‌که معلم نقش پررنگی در نظام تربیتی فرد ایفا می‌کند، هدف پژوهش حاضر این است که نقش معلم در تربیت دینی و چالش‌ها و فرصت‌های آن بررسی شود. این پژوهش با روش کیفی_توصیفی تلاش می‌کند به چیستی تربیت دینی و نقش معلم در آن پاسخ دهد. در نهایت به اهمیت نقش معلمین در تربیت دینی اشاره شده و برای افزایش آگاهی معلمین، روش‌هایی نیز ارائه شده است. فرصت‌ها و چالش‌های تربیت دینی در این پژوهش معرفی شده تا معلمان بتوانند با چالش‌ها مقابله کنند و نظام تربیتی دینی را برای دانش‌آموزان اجرا نمایند. تربیت دینی می‌تواند جامعه‌ای اخلاق‌محور به‌وجود آورد. به جرأت می‌توان گفت که شاید بهترین نظام تربیتی، تربیت دینی می‌باشد که مبتنی‌بر قوانین دست‌ساخته بشر نیست و براساس نظام ربوبی تعیین شده است. هدف از تربیت دینی، همان هدف نهایی خلقت است که این غایت براساس منابع اسلامی، قرب الهی شمرده شده ‌است. نظام تربیت دینی نه‌تنها می‌کوشد انسان را در بُعد فردی به این هدف برساند که در بُعد اجتماعی نیز درپی رساندن انسان به رشد و کمال واقعی خود است.
کلیدواژه‌ها

ابراهیمی، هادی؛ عامریان، فاطمه (1399). چالش‌های تربیت دینی نسل چهارم انقلاب در گام دوم و راهکارهای رسانه‌ای رویارویی با آنها. خانواده و پژوهش، شماره 48، ص105-126.
احسانی، حمیده (1396). نقش و تأثیر رسانه‌ها در تربیت اجتماعی و دینی کودکان، نوجوانان، جوانان و خانواده. نخبگان علوم و مهندسی، شمار9، ص10-20.
الماسی حسینی، سید صمد (1397). چالش‌ها و راهکارهای مدیریت کلاس درس. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 3(29).
بارانی‌زاده، زینب و همکاران (1402). چگونه معلم می‌تواند در تربیت دینی دانش‌آموزان موثر باشد؟ مطالعات روانشناسی و علوم ‌تربیتی، شماره 51، ص201-212.
باقری، خسرو (1390). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. نشر مدرسه، ج2، چاپ پنجم.
باقری، خسرو (1397). تربیت دینی در برابر چالش قرن بیست و یک. مسائل کاربردی تعلیم و تربیت، شماره 3، ص13-3.
بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، 1397.
پورشیرازی، مرتضی (1401). تحلیل محتوای کتاب هدیه‌های آسمان چهارم ابتدایی براساس روش‌های تربیت دینی. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی، 2(4)، ص45-68.
حقیقی مهماندار، شیرین (1402). بررسی چالش‌ها و موانع آموزش تربیت دینی در نظام آموزشی ایران. در: همایش پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی، ص6136-6143.
داوودی، محمد (1392). تأملی در معنای تربیت دینی و نسبت آن با مفاهیم نزدیک. در: همایش تربیت دینی در جامعه اسلامی معاصر، ص29-47.
رجبی، حسین (1402). چالش‌ها و فرصت‌های موجود در تعلیم و تربیت دینی دانش‌آموزان از دیدگاه معلمان. در: اولین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت، تعلیم و تربیت در آموزش و پرورش.
رشیدی آل‌هاشم، سید محمدرضا؛ صبوری کزج، پرویز؛ مولایی، سید یوسف (1401). بررسی عوامل موثر بر مشارکت اجتماعی اعضای بسیج در مدیریت بحران. در: تهران: اولین همایش سراسری آماد و پشتیبانی دفاعی در گام دوم انقلاب اسلامی.
رمضانی فیروزآبادی، زهرا (1403). شاخص‌های تربیت دینی. در: همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین، ص5576-5602.
شاملو، مهدی (1393). چالش‌های پیش پا و فرصت‌های پیش روی تربیت دینی و تربیت اخلاقی. در: همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت.
شریعتمداری، علی (1385). تعلیم و تربیت اسلامی. نشر امیرکبیر، چاپ بیست و یکم.
صمدیه، سمیه و همکاران (1403). تحلیل و بررسی نقش مربیان پرورشی و معلمان در تربیت دینی. در: همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین، ص4121-4124.
طباطبایی، سید محمدرضا و همکاران (1403). تحلیل و بررسی نقش معلمان در تربیت دینی. در: همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین، ص4135-4148.
فرمهینی فراهانی، محسن؛ حسینایی، فاطمه؛ عطایی، فاطمه؛ مهدوی، مرضیه (1393). بازنمایی: بررسی نقش معلم در تربیت دینی دانش‌آموزان براساس آموزه‌های اسلامی. در: همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران (فلسفه تربیت دینی و تربیت اخلاقی).
قنبرزاده، علیرضا و همکاران (1403). نقش مدرسه در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان. در: هشتمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران.
کمالی وحدت، محمد و همکاران (1400). تبیین روش‌های تربیت دینی بر پایه اصل نیازمحور تدریج. پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، شماره 23، ص225-250.
محمودی، فیروز؛ صادقی، فرزانه (1397). فراتحلیل اثربخشی روش‌های تدریس فعال بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. مطالعات آموزش و یادگیری، 10(74)، ص25-55.
منصوریان، فرخنده (1401). بررسی نقش روش تدریس فعال با رویکرد حل مسأله بر تربیت دینی دانش‌آموزان. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی، شماره6، ص108-122.
مهدوی، سارا (1399). چالش‌ها و فرصت‌ها در آموزش مبانی دینی. تعلیم و تربیت اسلامی، 15(2)، ص134-150.
نژاداکبری، اکرم (1393). تبیین اهداف، اصول و روش‌های تربیت دینی با تحلیل قصص قرآنی پیامبران. در: همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران.
نیکوکار، هانی؛ اکبری، محسن (1398). تبیین نقش رهبری آینده‌نگر در بهبود بهره‌وری سازمانی با میانجی‌گری تعهد سازمانی. پژوهش‌های مدیریت انتظامی، 14(1).
وخشویی، کبری (1400). نقش معلم در تربیت دینی. مطالعه روان‌شناسی و علوم تربیتی، شماره 4، ص93-103.
یوسفیان، نعمتالله (1392). تربیت دینی فرزندان. نشر زمزم هدایت، چاپ پنجم.
Marissa, A., Amanda, R., Syadiah., S. & Rizky, W. (2024). The Role of Islamic Religious Education Teachers and Parents in Shaping the Character of Students at Mika Bakti Ciparay Junior High School. International Journal of research and review, 11(8), p. 436-449.