تربیت متعالی

تربیت متعالی

اعجاز توسیعی قرآن در مؤلفه‌‌های نظام تعلیم و تربیت و مسائل علوم تربیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، مجتمع قرآن و حدیث، قم، ایران
چکیده
یکی از جنبه‌‌های اعجاز علمی قرآن اعجاز توسیعی در مؤلفه‌‌های نظام تعلیم و تربیت و مسائل علوم تربیتی است. مقصود از اعجاز توسیعی، مجموعه گزاره‌‌های علمی در حوزه مؤلفه‌‌های نظام تعلیم و تربیت و مسائل علوم تربیتی است که در زمان نزول قرآن هیچ دانشمندی به آن اشاره نکرده و تاکنون نیز دانشمندان تعلیم و تربیت بدان دست نیافته‌‌اند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر بررسی اعجاز توسیعی قرآن در مؤلفه‌‌های نظام تعلیم و تربیت و مسائل علوم تربیتی است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج حاکی از آن است که مطالب علمی در رابطه با نظام تعلیم و تربیت و مسائل علوم تربیتی به‌‌ویژه در روانشناسی تربیتی که متخصصان در این رشته، با استفاده از روش‌‌های تجربی، بعد از نزول قرآن تاکنون به آن‌‌ها دست پیدا کرده‌‌اند، اغلب ناقص بوده و به برخی از ابعاد و جنبه‌‌ها هم اصلاً دست نیافته‌اند. با بررسی‌‌های انجام شده در قرآن کریم که بیش از چهارده قرن قبل نازل شده ثابت گردید: الف) قرآن کریم در مؤلفه‌‌های موجود نظام تعلیم و تربیت و مسائل علوم تربیتی موجود، توسعه داده و به‌‌طور کامل آن‌‌ها را بیان کرده است که این خود نوعی از اعجاز توسیعی محسوب می‌‌گردد. ب) قرآن کریم در ازدیاد مؤلفه‌‌های موجود نظام تعلیم و تربیت و مسائل علوم تربیتی موجود که تاکنون اندیشمندان این رشته به آن نرسیده‌‌اند، توسعه داده که این هم خود نوعی از اعجاز توسیعی است.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
ابن منظور، محمد بن مکرم، (۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: انتشارات دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ سوم، ج9-8.
اعرافی، علیرضا (۱۳۹۵). فقه تربیتی. قم: انتشارات مؤسسة اشراق و عرفان، چاپ سوم.
بستانی، فؤاد آرام (۱۴۱۷ق). فرهنگ ابجدی. ترجمه رضا مهیار. تهران: انتشارات منشورات اسلامی، ج1، چاپ دوم.
بهشتی، محمد (۱۳۸۷). مبانی تربیت از دیدگاه قرآن. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
حسینی زبیدی، محمدمرتضی (۱۴۱۴ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: انتشارت دارالفکر، ج11.
حسینی نیشابوری، سید علی‌اکبر ‌(۱۴۰۱). شیوه‌‌های تربیت یادگیری اکتشافی در حوزۀ احکام حقوقی از منظر قرآن کریم. قرآن و علم، شمارۀ ۳۱.
حسینی نیشابوری، سید علی‌اکبر و همکاران (۱۴۰۲). شیوه‌‌های یادگیری اکتشافی در حوزۀ توحید از منظر قرآن کریم. الدراسات القرآنیة المعاصره، شماره ۵.
خویی،‌ سید ابوالقاسم (۱۳۹۴). ‌البیان فی تفسیر القرآن.‌ قم:‌ انتشارات المطبعة العلمیة.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. تحقیق: صفوان عدنان داودی. دمشق، بیروت: انتشارات دارالقلم.
رضایی اصفهانی، محمدعلی (۱۳۹۶). علوم قرآن (اعجاز قرآن در علوم طبیعی و انسانی). قم: انتشارات مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)، چاپ دوم.
رضایی اصفهانی، محمدعلی (۱۴۰۰). قرآن و تربیت (تفسیر موضوعی میان‌رشته‌‌ای قرآن و علم). قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآنی، ج3.
رفیعی، بهروز (۱۳۹۲). آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن. قم؛ تهران: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه؛ سازمان مطالعه و کتب علوم انسانی دانشگاه‌‌ها (سمت)، ج3.
رهنمایی، سید احمد (۱۳۸۸). درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت. قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی‌، چاپ دوم.
سیف، علی‌اکبر (۱۳۹۵). روانشناسی پرورشی نوین. تهران: انتشارات دوران، چاپ دهم.
سیوطی، جلال‌الدین (۱۴۰۷ق). الإتقان فی علوم القرآن. بیروت: انتشارات دارالکتب العلمیة، ج3.
شریعتمداری، علی (۱۳۹۳). رسالت تربیتی و علمی مراکز آموزشی. تهران: انتشارات سمت.
شعاری‌نژاد،‌ علی‌اکبر (۱۳۹۱). فلسفۀ آموزش و پرورش. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ دوازدهم.
فیض کاشانی، محمدمحسن (۱۴۰۶ق). الوافی. انتشارات مکتبة الإمام امیرالمؤمنین، ج26.
کاردان، علی‌محمد (۱۴۰۲). علوم تربیتی: ماهیت و قلمرو. تهران: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ سیزدهم.
کدیور، پروین (۱۳۹۲). روانشناسی یادگیری: از نظریه تا عمل. تهران: انتشارات سمت.
مصباح یزدی، محمدتقی (13۸۳). آموزش عقاید. تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ چهاردهم.
مصباح یزدی، محمدتقی (13۹۱). فلسفۀ تعلیم و تربیت اسلامی. تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی مدرسۀ برهان، چاپ دوم.
مصطفوی، حسن (۱۴۱۰ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: انتشارات وزارة الثقافة والإرشاد الإسلامی، ج4.
مطهری، مرتضی (1396). مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا.
مهدی‌زاده، حسین (۱۳۸۱). کاوشی در ریشۀ قرآنی واژۀ «تربیت» و پیامد معنایی آن. معرفت، شمارۀ ۵۹.