تربیت متعالی

تربیت متعالی

رهیافتی انتقادی در برداشت از هدف الهی در تربیت انسان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.
چکیده
در هر مکتب و نظام تربیتی تعیین هدف و مشخص کردن سمت و سوی آن از اهمیت بسزایی برخوردار است. مکتب تربیتی اسلام هم این مهم را فروگذار نکرده و توجه بسیاری به آن داشته است. پژوهش پیش‌‌رو درصدد است تا در زمینه هدف از خلقت انسان در مکتب تربیتی اسلام به نقادی دو نظریه در این زمینه بپردازد؛ نظریه اول، نیل به کمال مطلق و نظریه دوم، غرض میانی دانستن عبودیت است. پژوهش حاضر که با رویکردی انتقادی تدوین شده، تلاش کرده است تا دو نظریه مزبور را به چالش بکشاند. برآیند این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده، آن است که از یک‌سو با توجه به لزوم مقدور بودن نیل به هدف، نظریه موسوم به نیل به کمال مطلق، غیرقابل پذیرش بوده و از سوی دیگر با اثبات نهایی بودن عبودیت به عنوان هدف از خلقت براساس آیات قرآن کریم و روایات مأثوره از اهل بیت(ع)، نظریه غرض میانی دانستن عبودیت، مخدوش و نااستوار خواهد بود.
 
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
اسمی، کرامت و همکاران (1398). اهداف غایی و واسطی در تعلیم و تربیت اسلامی و لیبرال. پژوهش‌های تربیت اسلامی، دوره 8، شماره 1.
اعرافی، علیرضا (1386). درآمدی بر تعلیم و تربیت اسلامی(2). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
اعرافی، علیرضا؛ حسینی، علی اکبر؛ کاردان، علی‌محمد (۱۳۷۶). درآمدی بر تعلیم و تربیت اسلامی. تهران: انتشارات سمت.
امام صادق(ع) (۱۹۸۰م). مصباح الشریعه. بیروت: مؤسسه اعلمى.
آهنگران، محمدرسول (1395). عقلانیت و علم معیار تمایز معنویت در اسلام با معنویت در سایر مکاتب. عقل و دین، شماره 13.
باقری، خسرو (1390). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. تهران: انتشارات مدرسه.
حرّ عاملی، محمد (۱۴۱۴ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل البیت(ع)، چاپ دوم.
حسینی، حمید (۱۳۸۰). منتخب میزان الحکمه. قم: انتشارات مؤسسه دارالحدیث، چاپ دوم.
خمینی، سید روح‌الله (۱۳۷۵). چهل حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ نهم.
رحیمی، علی (1397). معناشناسی نامتناهی در فلسفه و کلام اسلامی. کلام اسلامی، شماره 108.
سبحانی، جعفر (1415ق). الرسائل الاربع. قم: موسسه امام صادق(ع)، ج1.
سبزواری، هادی (1397). شرح المنظومه. قم: انتشارات بیدار، چاپ سوم، ج1.
شکوهی، غلامحسین (1376). تعلیم و تربیت و مراحل آن. مشهد: انتشارات آستان قدس.
شیخ طوسی، محمد (بی‌تا). مصباح المتهجد. بی‌جا: بی‌‌نا.
صدوق، محمد (۱۹۶۶م). علل الشرائع. نجف: انتشارات مکتبه حیدریه، ج1، 3.
طباطبایی، محمدحسین (۱۳۷۲). المیزان. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجم، ج4.
طبرسی، فضل (۱۳۳۹). مجمع البیان. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
فخر رازی، محمد (۱۴۱۴ق). التفسیر الکبیر. بیروت: مکتب العلام الاسلامی.
فیض کاشانی، محسن (۱۳۵۶). کتاب الصافی فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات اسلامیه.
فیض کاشانی، محسن (۱۴۱۷ق). المحجة البیضاء. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
کاظمی خراسانی، محمدعلی (1406ق). فوائد الاصول. قم: انتشارات جامعه مدرسین، ج3.
کلانتری، ابوالقاسم (بی‌‌تا). مطارح الانظار. قم: انتشارات موسسه آل البیت(ع).
لاهیجی، عبدالرزاق (بی‌‌تا). گوهر مراد. تهران: انتشارات اسلامیه.
ماشینچی، علی‌اصغر (1401). اهداف تعلیم و تربیت اسلامی. مطالعات راهبردی علوم اسلامی، شماره 42.
هاشمی، حسین (1388). چیستی و اهداف تربیت. پژوهش‌های قرآنی، شماره 59.