تربیت متعالی

تربیت متعالی

چگونگی امیدبخشی خداوند و انبیاء الهی در قرآن کریم و دلالت‌های تربیتی آن برای معلمان فعلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه سطح4، موسسه آموزش عالی فاطمه الزهرا(س)، اصفهان، ایران
2 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، یاسوج، ایران
چکیده
بسیاری از آیات قرآن کریم با محتوا و مضمونی امیدبخش نازل شده‌اند. این پیام‌های امید را گاه خداوند برای پیامبران و خواص به‌کار گرفته و گاه روش‌هایی را برای امیدبخشی به عوام مردم ارائه داده است که گزارش آن در قرآن کریم آمده است. تحقیق حاضر، با روش توصیفی - تحلیلی و با تمرکز بر این آیات امیدبخش، در جست‌وجوی راه‌ها و روش‌های امیدبخشی به انسان‌هایی است که در یک دوره زمانی، دچار ناامیدی و یأس شده‌اند و از آنجا که رسالت تربیتی و هدایت‌گری معلمان، هم‌راستا با وظایف الهی و پیامبران الهی است؛ این راهکارها می‌تواند الگوی مناسبی برای معلمانی باشد که در مواجهه با القاء ناامیدی به نسل کنونی قرار گرفته‌اند. مهم‌ترین یافته‌های تحقیق حاضر، آشنایی با روش‌های متنوع امیدبخشی و دوری از یأس بوده که خداوند بر اساس شرایط مخاطبان خود، به‌کاربرده است. خداوند، برای امیدبخشی به پیامبران خویش از راهکارهایی همچون گفت‌وگوی مستقیم، بیان قدرت حمایت‌گری خداوند و بشارت و اطمینان‌بخشی را برگزیده است. برای امیدبخشی به عموم مردم نیز یادآور علل شکست و موفقیت انسان‌های پیشین شده و با استفاده از الفاظ محبت‌آمیز، وعده گشایش و آسانی بعد از هر سختی را داده است. معلمان با الگوبرداری از این شیوه‌ها می‌توانند پس از شناخت ریشه و عوامل ترس و یأس دانش‌آموزان، با ایجاد ارتباط صمیمانه، آنان را در گذر از این مرحله دشوار یاری دهند.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
ابن عاشور، محمد بن طاهر (بی‌تا). التحریر و التنویر. بیروت: موسسه التاریخ.
امینى، عبدالله (1382). مصحف فاطمى: پژوهشى در مصحف حضرت فاطمه(س). قم: دلیل ما.
انصاریان، حسین (بی‌تا). تفسیر حکیم. قم: دارالعرفان.
بیومى‌مهران، محمد؛ راست‌گو، محمد (1383). بررسى تاریخى قصص قرآن. تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
جعفرى، یعقوب (بی‌تا). تفسیر کوثر. قم: هجرت.
حسینى همدانى، محمد (1404ق). انوار درخشان در تفسیر قرآن. تهران: بی‌جا.
حقى بروسوى، اسماعیل (بی‌تا). تفسیر روح البیان. بیروت: دارالفکر.
حوى، سعید (1424ق). الاساس فى التفسیر. قاهره: دارالسلام.
داوودی فراهانی، طیبه (1397). تأثیر امیدبخشی در تکوین شخصیت نوجوانان با تأکید بر قرآن و سنت. قم: پردیس آیت‌الله طالقانی.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم.
زحیلى، وهبة بن مصطفى (1418ق). التفسیر المنیر فى العقیدة و الشریعة و المنهج. بیروت؛ دمشق: دارالفکر المعاصر.
زمخشرى، محمود (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل. بیروت: دارالکتاب العربی.
سید قطب، ابراهیم (1412ق). فى ظلال القرآن. بیروت – قاهره: دارالشروق.
سیوطى، جلال‌الدین (1380). ترجمه الاتقان فى علوم القرآن. مهدی حائرى قزوینى. تهران: امیرکبیر.
سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر (1404ق). الدر المنثور فى تفسیر المأثور. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشى نجفى.
شهیدی، زهرا (1393). بررسی حقوقی تکالیف اخلاقی پزشک در بیان حقیقت، امیدبخشی و رازپوشی. دانشگاه فردوسی مشهد.
طباطبایى، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى، جامعه مدرسین حوزه علمیه.
طبرسى، حسن (1370). مکارم الأخلاق. قم: شریف رضى.
طوسى، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فى تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربى.
طیب، عبدالحسین (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات اسلام، چاپ دوم.
عبداللهی، محمود (1385). وحى در قرآن. قم: بوستان کتاب.
فخر رازى، محمد بن عمر (1420ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
قائم‌مقامی‌فرد، فاطمه سادات (1398). راهکارهای امیدبخشی از منظر قرآن و روایات به انسان در زندگی. قم: دانشگاه پیام نور.
قرشى، علی‌اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب اسلامیة.
قمى‌مشهدى، محمد بن محمدرضا (1368). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى.
کمالى، على (1370). شناخت قرآن. تهران: اسوه.
مرکز تحقیقات اسلامى، معاونت متون آموزشى و کمک ‌آموزشی (بی‌تا). جهاد در قرآن. تهران: مرکز تحقیقات سپاه.
مصطفوی، حسن (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت: دارالکتب العلمیة؛ مرکز نشر آثار علامه مصطفوی‏.
معرفت، محمدهادی؛ خیاط، نصیرى (1379). تفسیر و مفسران. قم: مؤسسه فرهنگى التمهید.
مغنیه، محمدجواد (1424ق). تفسیر الکاشف. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
مکارم شیرازى، ناصر (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
نورى‌زاد، صمد (بی‌تا). آن‌ سوی آیه‌ها، نگرشى بر اعجازهاى پزشکى قرآن. قم: آیت عشق.
واحدى نیشابورى، على بن احمد (1383). اسباب النزول. علیرضا ذکاوتى قراگزلو. تهران: نشر نى.
هاشمی رفسنجانی، اکبر (1386). تفسیر راهنما. قم: بوستان کتاب.