تربیت متعالی

تربیت متعالی

مطالعه الگوی فرزندپروری مطلوب در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی فرزندپروری مطلوب در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، با رویکرد کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای بیانات ایشان انجام شده است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و نظام کدگذاری زمینه‌ای(داده بنیاد)، تلاش کرده است تا به‌صورت منسجم، ساختار فکری رهبر انقلاب درباره تربیت فرزند را شناسایی و طبقه‌بندی کند. داده‌های پژوهش از طریق نمونه‌گیری هدفمند از پایگاه اینترنتی حفظ و نشر آثار ایشان گردآوری و تحلیل شد. یافته‌ها در قالب ۲۸ مقوله باز که در ذیل ۵ مقوله محوری جای گرفتند، تنظیم شده‌اند. مقولات محوری عبارتند از: «ویژگی‌های والدگری مطلوب» (شامل مقولات بازی همچون ایمان، مسئولیت‌پذیری و عقلانیت والدین)، «ابعاد اساسی تربیت» (شامل مقولات بازی همچون تربیت دینی، عاطفی، اجتماعی و هویتی)، «نوع رابطه والد-فرزند» (شامل مقولات بازی همچون رابطه بر مبنای محبت، احترام و صمیمیت)، «نوع کنترل والدین» (شامل مقولات بازی همچون تأکید بر نظارت آگاهانه و فرهنگی) و «انتظارات از فرزندان» (شامل مقولات بازی همچون صداقت، فداکاری و مسئولیت‌پذیری). تحلیل بیانات نشان می‌دهد که عنصر محوری گفتمان ایشان در باب فرزندپروری، نقش تمدن‌ساز، هدایتگر و بی‌بدیل مادر در فرآیند تربیت است؛ نقشی که با ویژگی‌هایی چون ایثار، مهرورزی، عقل‌ورزی و هدایت ایمانی برجسته می‌شود. همچنین پیوند وثیق تربیت با هویت دینی و اخلاقی کودک در این نگاه، تفاوتی بنیادین با رویکردهای روان‌شناسی غربی ایجاد می‌کند. یافته‌های این پژوهش ظرفیت آن را دارد که در سیاست‌گذاری فرهنگی، آموزشی، رسانه‌ای و طراحی برنامه‌های حمایتی برای خانواده‌ها و مادران، مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها