تربیت متعالی

تربیت متعالی

شیوه‌های دعوت به نماز در دوره دوم کودکی (سنین شش تا دوازده سالگی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مشاوره و روانشناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران
2 دکتری، گروه مشاوره و روانشناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.
چکیده
با توجه به اهمیت شیوه‌های دعوت به نماز در پایبندی افراد به آن، هدف پژوهش حاضر بررسی شیوه‌های دعوت به نماز در دوره دوم کودکی (سنین شش الی دوازده سالگی) بود. روش پژوهش به لحاظ رویکرد کیفی و به لحاظ هدف، کاربردی است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که شیوه‌های دعوت به نماز در دوره دوم کودکی در بُعد شناختی شامل معرفی نماز، قصه‌‌گویی و نمایش چند‌رسانه‌‌ای، در بُعد عاطفی شامل پرورش احساسات، تقویت روحیه شکرگزاری، همنوایی، فضاسازی معنوی، الگوی محبوب، در بعد رفتاری شامل آموزش عملی نماز، شرطی‌سازی ابزاری و بازی‌‌های نمازی می‌شود. برای دعوت به نماز در دوره دوم کودکی در هر سه بُعد شناختی، عاطفی و رفتاری، شیوه‌های متفاوتی وجود دارد. والدین، معلمان و مربیان تربیتی با توجه به سن کودک، و براساس ابعاد وجودی وی، می‌توانند شیوه‌های مناسب معرفی شده برای دعوت به نماز در این دوره سنّی را اتخاذ کنند تا در امر تربیت نمازی به موفقیت دست یابند.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
آزادمنش، سعید؛ سجادیه، نرگس؛ باقری، خسرو (1395). تبیین اهداف و ملاحظات «تربیت» اخلاقی کودک با نظر به مفهوم عاملیت انسان در اندیشه اسلامی. تربیت اسلامی، شماره‌‌23، ص‌‌1-25.
بیگدلی، الیاس؛ الهی، طاهره (1394). نقش قصه در آموزش مفاهیم دینی. معرفت، شماره ‌‌209، ص‌‌89-106.
جابری، محمدعلی (۱۳۹۸). مهارت‌های دعوت فرزندان به نماز. نشر معارف.
جمعی از نویسندگان (1382). روان‌شناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی. تهران: سمت؛ قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
جمعی از نویسندگان (1387). مجموعه مقالات نماز و خانواده. تهران: انجمن اولیاء و مربیان، ج‌‌2-1، چاپ سوم.
جوهری، معصومه؛ سیفی‌‌کناری، فاطمه (1398). نقش بازی در تربیت دینی کودکان. مطالعات دین‌پژوهشی، شماره 6، ص‌‌25-36.
حرّعاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل البیت، ج27، 21، 16.
حسینی‌‌زاده، سید علی (1382). سیره تربیتی پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع). قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، ج 4.
حیدری، ناهید؛ بهشتی، سعید؛ دلاور، علی؛ ایمانی، محسن (1399). تدوین الگوی جامع تربیت دینی کودک براساس اندیشه تربیتی ابن‌سینا. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، شماره‌‌2، ص‌‌40-23.
داراب‌‌کلایی، اسماعیل (1390). اصول و روش‌های تربیت دینی (با تکیه ‌بر قرآن). بصیرت و تربیت اسلامی، شماره 18، ص‌‌17-36.
داودی، محمد (1393). خانه بهشتی؛ اصول و روش‌های دعوت فرزندان به نماز. تهران: ستاد اقامه نماز، چاپ سوم.
داودی، محمد؛ جزایری، سید حمید؛ بانو، کنیز (1400). اصول تربیت عبادی با تأکید بر قرآن و روایات. مطالعات فقه تربیتی، شماره ‌‌15، ص‌‌37-61.
داودی، محمد؛ حسینی‌زاده، سید علی (1397). سیره تربیتی پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع). قم: تهران: پژوهشکده حوزه و دانشگاه؛ سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ دهم.
دهخدا، علی‌اکبر (1373). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران، ج‌‌9، چاپ دوم.
رضوانی، علی؛ شریفی، احمدحسین (1398). قرآن و ارزش‌های اخلاقی ناظر به ساحت‌های سه‌گانه وجودی انسان. معرفت اخلاقی، شماره‌‌2، ص‌‌13-34.
رفیعی، بهروز (1381). آراء دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن. قم، تهران: پژوهشکده حوزه و دانشگاه؛ سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ج‌‌3.
زینال‌‌پور، سمیرا؛ کیهان، جواد (1397). پدیدارشناسی شیوه‌های آموزشی مذهبی والدین به کودکان پیش‌دبستانی. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، شماره‌‌11، ص‌‌69-91.
سبحانی یامچی، محمد (1398). روش‌های تربیتی فرهنگ‌سازی اقامه نماز در سیره رضوی. رضوی، 7(4)، ص157-186.
سجادی‌‌پور، حسن (1401). واکاوی ساحات تربیت و سلامت روان در زیارت امین‌الله. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، شماره‌‌2، ص‌‌168-161.
سجادی‌‌پور، سید محمد؛ ابراهیمی، مهدی (1396). اصول و شیوه‌های تربیت کودکان. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، شماره‌‌2، ص‌‌3-31.
سیف، علی‌اکبر (1380). روان‌شناسی پرورشی؛ روان‌شناسی یادگیری و آموزش. تهران: آگاه، ویراست پنجم.
شعاری‌‌نژاد، علی‌اکبر (1372). روان‌‌شناسی رشد. تهران: اطلاعات، چاپ دهم.
شکرالهی، مهدی (1396). تربیت عبادی کودکان در اسلام با تأکید بر برنامه آموزشی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
صدوق، محمد بن علی (1413ق). من لایحضرالفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج1، چاپ دوم.
طوسی، محمد بن حسن (1407ق). تهذیب الاحکام. تهران: دار‌‌الکتب الاسلامیه، ج‌‌2.
فقیهی، علی‌نقی (1384). شیوه‌های ترغیب و جذب به نماز. تهران: مهر تابان.
قرائتی، محسن (1393). شیوه‌های دعوت به نماز. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قنبری، بخشعلی؛ ندیمی‌‌تهرانی، طاهره (1391). عوامل تربیتی آسیب‌زا بر نگرش و عملکرد دینی انسان به روایت امام علی(ع) و ژان ژاک روسو. اخلاق، 2(7)، ص‌‌133-127.
قیصری گودرزی، کیومرث (1399). اصول تربیت توحیدی در دوره کودکی دوم (مرحله تأدیب). تربیت اسلامی، شماره‌‌32، ص‌‌117-141.
کاظمی یزدی، کاظم (1392). آموزش نماز به کودکان (ویژه والدین و مربیان تربیتی). تهران: ستاد اقامه نماز.
کاویانی، محمد (1389). روان‌شناسی و تبلیغات با تأکید بر تبلیغ دینی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ سوم.
کریما، زهرا (1382). پرورش دینی کودک: تأثیر پرورش در جذب کودکان به نماز. قم: صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران.
کلینی، محمد بن یعقوب (1429ق). کافی (ط- دار الحدیث). قم: دارالحدیث، ج1، 11.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار (ط-بیروت). بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج‌‌41.
مصباح یزدی، محمدتقی (1391). فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی. تهران: مدرسه، چاپ دوم.
مصباح یزدی، محمدتقی (1398). اخلاق در قرآن. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ج‌‌1، چاپ دهم.
معین، محمد (1376). فرهنگ فارسی معین. تهران: امیرکبیر، ج‌‌2، چاپ هشتم.
موظف رستمی، محمدعلی (1391). روش‌های جذب نوجوانان و جوانان به مساجد و نماز جماعت. تهران: ستاد اقامه نماز.
ناصری، زهرا؛ محمدجعفری، رسول (1399). اصول و روش‌های تربیت اخلاقی در آیات و روایات با تکیه ‌بر تفسیر نمونه. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، شماره‌‌1، ص‌‌49-57.
نصر، احمدرضا؛ معین‌پور، حمیده؛ عریضی، حمیدرضا؛ باقری، زهره (1387). بررسی فراتحلیلی عوامل مؤثر بر جذب و شرکت دانش‌آموزان در نماز جماعت مدارس. نوآوری‌های آموزشی، شماره 26، ص‌‌63-86.
نوری، حسین بن محمدتقی (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسه آل البیت، ج‌‌3.
Bahrani, M. (2021). Human need to cultivate abstract thinking. In: International conference on psychology of education sciences and lifestyle, Tbilisi-Georgia.
Blake, B. & Pope, T. (2008). Developmental Psychology: Incorporating Piaget’s and Vygotsky’s Theories in Classrooms. Journal of Cross-Disciplinary Perspectives in Education, 1(1), p. 59-67.
Irvin, M. (2017). The Importance of Play in Early Childhood Education. Master's Theses & Capstone Projects. Northwestern College - Orange City.
Matyjas, B. (2015). Mass media and children. Globality in everyday life, Procedia - Social and Behavioral Sciences, no. 174, p. 2898-2904.
McKillop, C. (2005). Storytelling grows up: using storytelling as a reflective tool in higher education. Paper presented at the Scottish Educational Research Association conference (SERA 2005), p. 24-26 November, 2005, Perth, Scotland.
O'Donohue, W. & Noll, J.P. (1995). Is behaviorism fals because there is no such thing as conditionning? Popper and Skinner on learning. New Ideas in Psythol, 13(1), p. 29-41.
Schunk, D.H. & Hanson, A.R. (1985). Peer models: Influence on children's self-efficacy and achievement. Journal of Educational Psychology, no. 77, p. 313-322.
Sturdy, C.B. & Nicoladis, E. (2017). How Much of Language Acquisition Does Operant Conditioning Explain? Frontiers in Psychology,Vol. 8, p. 1-5.